عفونت ادراری در کودکان و نوزادان؛ علائم، نحوه تشخیص و راهکارهایی برای پیشگیری از آن
عفونت ادراری در کودکان یک زنگ خطر جدی محسوب میشود. این بیماری در بین نوزادان بسیار شایع است و با اثر گذاشتن بر بخش مهمی از دستگاه ادراری میتواند به سیستم دفع ادرار کودک آسیب وارد کند.
بروز عفونت ادراری کودکان و نوزادان به دلایل مختلفی ایجاد میشود که پس از تشخیص آن باید به سرعت در جهت درمان اقدام کرد. زیرا در غیر این صورت امکان آسیب جدی به کلیهها وجود دارد و میتواند در بزرگسالی موجب نارسایی کلیه یا بروز فشارخون بالا در کودکان شود.
عفونت ادراری چیست؟
این بیماری نوعی عفونت باکتریایی است که میکروب یا باکتری از طریق مجرای ادرار وارد دستگاه ادراری شده و موجب آسیب خواهد شد. عفونت ادراری در کودکان بسیار شایع است و امکان بروز آن در هر سنی وجود دارد. اما در بین نوزادان زیر 12 ماه بیشتر دیده میشود و امکان ابتلای پسران نسبت به دختران، خصوصا پسرانی که ختنه نشده باشند بالاتر است.
معمولا تشخیص این بیماری در کودکان خردسال کمی دشوار است. زیرا آنها به دقت در مورد علائمی که وجود دارد حرف نمیزنند. به همین دلیل توصیه میشود والدین با زیر نظر گرفتن فرزند خود پس از تشخیص بیماری سریعا برای درمان اقدام کنند تا در بلند مدت موجب آسیبهای جدی به کلیه نشود.
انواع عفونت ادراری در کودکان و نوزادان را به طور کلی میتوان به دو دسته تقسیم کرد:
1. عفونت ادراری سیستیت: این عفونت در دستگاه ادراری تحتانی یعنی همان لولهای که ادرار را از مثانه به خارج بدن میفرستد، ایجاد میشود.
2. عفونت ادراری پیلونفریت: این عفونت در دستگاه ادراری فوقانی محل اتصال کلیه به مثانه ایجاد میشود و به کلیه یا مجاری ادراری آسیب وارد میکند.
ادرار راهی برای خروج مواد مضر و اضافی بدن است و حاوی میکروبهای مضری میباشد. یکی از دلایل ابتلای کودکان به این بیماری، نگهداشتن طولانی مدت ادرارشان است. این علت به خصوص در بچههایی که به تازگی از پوشک گرفته شدهاند بیشتر دیده میشود.
همچنین عدم رعایت بهداشت هنگام تعویض پوشک یا ادرار کردن در کودکانی که به تنهایی دستشویی میروند نیز از دیگر عوامل ابتلا به عفونت ادراری در کودکان محسوب میشود.
استفاده از دستمال بعد از ادرار کردن به شیوه نادرست نیز میتواند از مهمترین دلایل این بیماری به خصوص در دخترها به دلیل فاصله کوتاه مقعد تا دستگاه تناسلی و مجاری ادراری آنها باشد.
احتمال ابتلا به عفونت ادراری در: بچههایی که از برای حمام وان استفاده میکنند یا زیاد به استخر میروند، کودکانی که عفونت دیگری در بدنشان دارند یا سیستم ایمنیشان هنوز ضعیف است، بیشتر از سایر کودکان است و نیاز به مراقبت بیشتری دارند.
عفونت ادراری در کودکان پسر یک ساله به دلیل ختنه کردن بیشتر دیده میشود. علائم عفونت ادراری در کودکان پسر در این بازه سنی و پس از ختنه کردن با ملتهب شدن، تب، بیقراری و درد شدید برای کودک همراه است.
نشانهها و علائم عفونت ادراری در کودکان
کودکان متناسب با ظرفیت بدن خود ممکن است علائم و نشانههای متفاوتی را در هنگام بروز این عارضه تجربه کنند. جالب است بدانید برخی از کودکان هیچ یک از این علائم را بهطور جدی ندارند اما همچون قبل سرحال نیستند.
به طور کلی علائم عفونت ادراری در نوزادان عبارتند از:
- ادرار قوی و بدبو
- درد شکم
- احساس پر بودن شکم
- تب
- کاهش یا متوقف ماندن وزن
- تحریکپذیری
- اسهال و استفراغ
- زردی
عوارض عفونت ادراری در کودکان بزرگسال با نشانههای زیر بروز پیدا میکند:
- احساس نیاز به دفع فوری و مکرر ادرار
- تخلیه بسیار کم از حجم ادرار با وجود احساس نیاز شدید به این کار
- دفع مقداری از ادرار قبل از رفتن به دستشویی (بی اختیاری یا خیسی(
- درد، سوزش و دشواری هنگام ادرار
- احساس درد در بالای استخوان دستگاه تناسلی
- وجود خون در ادرار
- ادرار بدبو
- حالت تهوع و استفراغ
- تب و لرز
- احساس درد در پشت، پهلو و زیر دندهها
برای تشخیص عفونت ادرار کودکان و نوزادان چه آزمایشاتی لازم است؟
همانطور که میدانید آزمایش عفونت ادرار در کودکان و نوزادان میتواند منشا اصلی آن را مشخص کند. برای انجام این کار به نمونه ادرار کودک و فضای آزمایشگاه نیاز است تا بتوان منشا (باکتریایی، قارچی، ویروسی و انگلی) آن را بررسی کرد.
این کار کمک میکند تا بهترین درمان برای عارضه به وجود آمده انتخاب شود. در زیر شما را با آزمایشات رایج برای تشخیص عفونت ادراری آشنا میکنیم:
- آزمایش آنالیز ادرار :(U/A) در این آزمایش رنگ و شفافیت ادرار بر اثر پارامترهایی همچون PH، قند، نیتریت و پروتئین مورد بررسی قرار میگیرد. مثبت بودن نیتریت نشان دهنده عفونت در ادرار است.
- آزمایش کشت ادرار : (U/C) در صورتی که عفونتهای ادراری در کودکان ناشی از باکتری باشد درخواست این آزمایش داده میشود. مراحل بررسی این آزمایش در آزمایشگاه حدودا 3 روز زمان میبرد.
- آزمایش ادرار 24 ساعته : یکی از عوارض عفونت ادراری در کودکان آسیب به کلیههاست. در این موارد کلیه پروتئین دفع میکند. در آزمایش 24 ساعته ادرار میتوان میزان پروتئین دفع شدن توسط کلیه و شدت آسیب وارده را بررسی کرد.