آزمایش CBC :
اگر علائمی مانند دردهای غیر طبیعی و تب مکرر دارید، بهتر است به سراغ انجام آزمایش CBC بروید. آزمایش CBC یکی از مهمترین و کاملترین آزمایشات خون به شمار میرود و در چکاپهای سالیانه و برای بررسی سلامت فردی انجام میشود. همچنین این آزمایش، برای تشخیص انواع مشکلات خونی مانند سرطان خون نیز تجویز میشود.
شمارش کامل سلول های خونی یا ( Complete Blood Count (CBC
آزمایش شمارش کامل خون (CBC) یک آزمایش رایج است که پزشکان برای ارزیابی وضعیت سلامت کلی فرد تجویز میکنند. این آزمایش، اطلاعات مهمی درمورد تعداد و انواع سلولهای خونی موجود در خون فرد ارائه میدهد. آزمایش خون CBC سطح گلبولهای قرمز (RBC)، گلبولهای سفید (WBC) و پلاکتها را در خون اندازهگیری میکند. علاوهبر این موارد، سایر پارامترهای مهم مانند سطح هموگلوبین و هماتوکریت با آزمایش خون مشخص میشود. این آزمایش میتواند به تشخیص طیف وسیعی از شرایط، از جمله عفونت، کمخونی، لوسمی و سایر اختلالات خونی کمک کند.
این آزمایش خون برای تشخیص موارد زیر به کار برده میشود:
1. سلولهای غیرطبیعی یا نابالغ
2. عفونت
3. آیا کم خونی داریم ؟
4. التهاب
5. ازکجا بفهمیم سرطان خون داریم ؟
6. بیماری کم خونی داسی شکل
7. تالاسمی
8. کمبودهای تغذیهای (به عنوان مثال کمبود آهن یا کم خونی فقر آهن، B۱۲ یا فولات)
9. اختلال سیستم ایمنی بدن
پزشک ممکن است آزمایش شمارش کامل سلولهای خونی را به عنوان بخشی از معاینهی روتین درخواست کند. آزمایش خون بهعنوان یک آزمایش تشخیصی؛ از مهمترین و پرکاربردترین آزمایشها است که ضرورت آن بر کسی پوشیده نیست.
شرایط آزمایش CBC چیست ؟
شرایط انجام آزمایش CBC سخت نیست. در شرایط عادی این آزمایش نیازی به ناشتایی ندارد. اما ممکن است در کنار آزمایشات دیگر تجویز شود که آنها نیاز به ناشتایی داشته باشند.
خواندن جواب آزمایش CBC و رنج نرمال آن :
برای خواندن جواب آزمایش CBC لازم است با پارامترهای آن آشنا شوید.
· RBC در آزمایش خون چیست ؟
در آزمایش RBC (شمارش میزان گلبول قرمز خون) ، وضعیت گلبولهای قرمز بررسی میشوند. گلبولهای قرمز همان سلولهای خونی هستند که انتقال و جابجایی اکسیژن و دیاکسید کربن را برعهده دارند. اندامهای مختلف بدن زمانی میتوانند عملکرد درستی داشته باشند، که اکسیژن کافی دریافت کنند. گلبولهای قرمز یا همان RBC در مغز استخوان ساخته میشوند. طول عمر آنها بین ۹۰ تا ۱۲۰ روز است. پس از آن تخریب شده و گلبولهای قرمز تازه، جای آنها را خواهند گرفت. با استفاده از نتایج آزمایش RBC انواع کم خونی تشخیص داده خواهد شد.
· Hgb در آزمایش خون چیست ؟
آزمایش Hgb میزان کل هموگلوبین موجود گلبولهای قرمز را اندازه گیری میکند. گلبولهای قرمز به تنهایی نمیتوانند اکسیژن را به بافت و اندامهای بدن برسانند. آنها برای این کار به هموگلوبین نیاز دارند. هموگلوبین همان پروتئین خونی است که به آهن نیاز دارد. پس اگر با فقر آهن مواجه باشید، یعنی نتیجه آزمایش Hgb پایینتر از حد نرمال است .
· هماتوکریت یا HCT در آزمایش خون به چه معناست ؟
در آزمایش HCT درصد گلبول های قرمز در کل حجم خون مورد بررسی قرار میگیرد. اگر HCT در آزمایش خون پایین باشد، علائم کم خونی بروز میکند. هماتوکریت بالا نیز در شرایطی که بیمار با کم آبی، اسهال و استفراغ مواجه شود، بروز خواهد کرد. بسیاری از افراد همواره قصد دارند تا از میزان نرمال غلظت خون خود باخبر شوند و از این رو بررسی غلظت خون در آزمایش CBC به راحتی قابل انجام است.
· MCV در آزمایش خون چیست و چه کاربردی دارد ؟
آزمایش MCV به معنای سنجش متوسط سایز گلبول های قرمز است. گلبولهای قرمز باید اندازه مناسبی داشته باشند، تا به وظایف خود به درستی عمل کنند. کمبود ویتامین B12 می تواند منجر به افزایش MCV در آزمایش خون شود. پایین بودن MCV نیز میتواند به دلیل بیماریهایی مانند کم خونی باشد.
· MCH در آزمایش خون چیست ؟
آزمایش MCH میانگین هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز خون را اندازهگیری کرد. از نتایج این تست برای تشخیص، پایش و درمان آنمی استفاده خواهد شد.
· MCHC در آزمایش خون چیست ؟
آزمایش MCHC معنای سنجش متوسط غلظت هموگلوبین در گلبولهای قرمز خون است. بالا یا پایین بودن این شاخص نیز در تشخیص اختلالات خونی مانند انواع کم خونی و سرطان کاربرد دارد.
· RDW در آزمایش خون چیست ؟
در آزمایش RDW اختلاف سایز و حجم گلبولهای قرمز خون بررسی میشوند. سلولهای خونی از نظر اندازه با یکدیگر متفاوت هستند. اگر اختلاف اندازه آنها بیش از حد نرمال باشد، احتمال بروز اختلالات خونی وجود دارد.
پارامترهای مربوط به گلبولهای سفید در آزمایش CBC :
WBCدر آزمایش خون ، وضعیت گلبولهای سفید را بررسی میکند. آنها به عنوان مهمترین ارکان سیستم ایمنی بدن بهشمار میروند.بنابراین بروز هرگونه اختلال در عملکرد آنها میتواند نشاندهنده التهاب و عفونت باشد.
گلبولهای سفید انواع مختلفی دارند:
- نوتروفیلها
- لنفوسیتها
- بازوفیلها
- ائوزونوفیلها
- مونوسیتها
هر کدام از آنها وظیفه خاصی در بدن دارند. مثلا ائوزونوفیل، از بدن در برابر عفونتهای انگلی محافظت میکنند. لنفوسیتها، به محض ورودعامل ویروسی یا باکتریایی به بدن، فعالیت خود را آغاز خواهند کرد.
پارامترهای مربوط به پلاکتها در آزمایش CBC
- PLT در آزمایش خون چیست؟
در آزمایش PLT، میزان پلاکت خون شمارش میشود. وجود این سلولهای خونی در انعقاد خون بسیار مهم است. بسیاری از اختلالات انعقادی خون مربوط به این فاکتور آزمایشی است.
- MPV در آزمایش خون چیست؟
آزمایش MPVبه بررسی اندازه پلاکتها میپردازد. از پلاکتها به عنوان کوچکترین سلول های خونی یاد میشود. بزرگ شدن بیش از حد آنها میتواند بیانگر بیماریهای خونی باشد.
- PDW در آزمایش خون چیست؟
آزمایش PDWبه بررسی اختلاف اندازه در پلاکتها میپردازد.
علت انجام آزمایش CBC چیست ؟
دلیل انجام آزمایش CBC بررسی، پایش، علتیابی و تشخیص انواع بیماریها است. در ادامه به برخی از کاربردهای این تست اشاره شده است:
- بررسی کلی سلامت جسمانی
- علت یابی بروز تبهای مکرر
- علت یابی بروز دردهای بدون علت
- علتیابی احساس ضعف دائمی بیمار
- بررسی خون به لحاظ بروز آنمی
- بررسی شرایط بیمار پس از پایان دوره شیمی درمانی
- علت یابی بروز مشکلات انعقاد خون
- یافتن و ریشه یابی بیماری سرطان خون و لنفوم