آزمایش ویدال با نام انگلیسی Widal آزمایشی است که برای تشخیص بیماری حصبه ( تیفوئید یا تب تیفوئیدی( یا همان بیماری تب روده و بیماری شبه حصبه انجام میشود. البته پزشکان با تجویز این آزمایش بهراحتی نمیتوانند پی ببرند که آیا فرد به بیماری حصبه مبتلا است یا خیر؟ بیماری حصبه یک بیماری مرگبار است که عفونت آن توسط باکتریهای باسیل گونه سالمونلا متعلق به باسیلهای رودهای یا Enteric Bacilli ایجاد میشود. عامل بیماری معمولا از طریق غذا و نوشیدنیهای آلوده به مدفوع حاوی این باکتری، منتقل میشود.
Widal در آزمایش خون چیست؟
امروزه انجام آزمایش ویدال در کشورهای پیشرفته رواج کمتری دارد و بیشتر در کشورهایی انجام میشود که بیماری حصبه بسیار همه گیر است و منابع محدود موجود در این مناطق، افراد را مجبور به استفاده از جایگزینهای سریعتر و مقرون به صرفهترمیکند.
این بیماری معمولا به همراه علائمی مانند تب شدید، خستگی، سردرد، شکم درد، اسهال، یبوست و کاهش وزن ظاهر می شود. دقت داشته باشید که تشخیص و درمان زود هنگام این بیماری بسیار مهم است؛ زیرا مشکلات پیچیده و جدی مانند خونریزی شدید میتوانند در طول یک هفته شدیدتر شوند.
آنتی ژنهای ویدال در آزمایش خون از اهمیت بالایی برخوردار هستند و معمولا تفسیر آزمایش آن بر اساس مقادیر آنتی ژنهای آنها مشخص میشود.
بهطور کلی باکتری ایجاد کننده این بیماری ۳ نوع آنتی ژن دارند که به شرح زیر هستند:
- آنتی ژن H که پروتئینی است و آنتی کر (پروتئینهایی كه به طور خاص به آنتی ژن متصل میشوند) ضد آن از کلاس IgG بیشتر است.
- آنتی ژن O که لیپو پلی ساکاریدی است و آنتی کر ضد آن از کلاس IgM بیشتر است. به همین دلیل بعد از درمان شدن بیماران حصبه با آنتی ژن O این بیماری در مدت زمان ۳ تا ۶ ماه منفی میشود، اما بیمارانی که مبتلا به حصبه با آنتی ژن H هستند بیماری حصبه آنها تا مدت زیادی باقی میماند.
- آنتی ژن سوم این باکتری، از گروه آنتی ژنهای سطحی یا کپسولی است که در اطراف آنتی ژن O قرار دارد و با نام Vi یا K شناخته میشود. آنتی ژن Vi از جنس پلی ساکارید است و آنتی بادی ضد آن از کلاس IgM است که دیرتر از آنتی ژنهایO و H در خون ظاهر میشود و البته بهسرعت هم از بین میرود.
توجه داشته باشید که بیماران مبتلا به این عفونت با آنتی ژن O، نمیتوانند در برابر آن ایمنی ایجاد کنند و به همین دلیل واکسیناسیون با این نوع آنتی ژن باعث ایجاد مصونیت در برابر آن نمیشود.
گلوتیناسیون ویدال به عنوان یک روش سرولوژیک برای کمک به تشخیص تب تیفوئید معرفی شده است.
این آزمایش بر اساس اثبات وجود آگلوتینین (آنتی بادی) در سرم بیمار آلوده، در برابر آنتی ژنهای H (تاژک دار) و O (سوماتیک) مربوط به Salmonella typhi است.
این آنتی ژنها برای شناسایی آنتی بادیهای مربوطه در سرم بیمار مشکوک به تب حصبه استفاده میشوند.در ابتدا، آنتی بادی IgM سوماتیک O ظاهر میشود و نشاندهنده پاسخ سرولوژی اولیه در تب حاد حصبه است. در حالی که آنتی بادی IgG تاژک دار H، معمولاً با سرعت بیشتری رشد میکند اما برای مدت طولانیتری ادامه مییابد
. تفسیر آزمایش Widal چگونه است؟
اکنون که انواع آنتی ژنهای باکتری باسیل رودهای را بررسی کردیم، قصد داریم به تفسیر آزمایش ویدال با استفاده از آنتی ژنهای آن بپردازیم.
مقادیر طبیعی آنتی ژنهای این باکتری به شرح زیر هستند:
- آنتی ژن O کمتر از ۱.۸۰
- آنتی ژن H کمتر از ۱.۶۰
- آنتی ژن vi کمتر از ۱.۴۰
در تفسیر آزمایش ویدال، اگر مقادیر آنتی ژن O برابر با ۱.۶۰ و H برابر با ۱.۸۰ یا بیشتر باشد، بیمار با توجه به علائم بالینی مبتلا به بیماری است.
از طرف دیگر اگر آنتی ژن O حداقل ۱.۸۰ و آنتی ژن H حداقل ۱.۴۰ باشد، بیمار مشکوک به بیماری حصبه یا شبه حصبه است.
دقت کنید که در ابتدای بیماری حصبه، مقدار آنتی ژن O از H بیشتر است، اما پس از چند روز این نسبت بر عکس میشود؛ بنابراین فقط بر اساس نتیجه آزمایش ویدال نباید تعیین کرد که فرد مبتلا به حصبه است و باید علائم بالینی فرد و در صورت لزوم، نتایج آزمایشهای دیگر فرد بیمار نیز بررسی شود.
علاوه بر این، دقت داشته باشید که تیتر آگلوتینین O خیلی کم از ۱.۴۰ بالاتر میرود و معمولا پس از گذشت۳ تا ۴ ماه به صفر میرسد، اما تیتر آگلوتنین H از ۱.۵۰۰ بالاتر میرود و ممکن است سالها پس از بهبودی فرد هنوز هم در بدن آن باقی مانده باشد.
برای انجام آزمایش Widal چه شرایطی لازم است؟
آزمایش Widal نیاز به شرایط خاص و پیچیدهای ندارد، تنها چیزی که باید به آن توجه شود این است که فرد بهتر است قبل از انجام آزمایش ناشتا باشد.
تستهای مرتبط با آزمایش Widal
تعدادی تست مرتبط با آزمایش ویدال وجود دارد که به شرح زیر هستند:
- آزمایش Coombs Wright. از این تست برای تشخیص بیماری تب مالت استفاده میشود.
- آزمایش Wright. این آزمایش در تشخیص تب مالت کاربرد دارد.
- آزمایش 2ME. آزمایش 2ME مانند آزمایش Coombs Wright و آزمایش Wright برای تشخیص بیماری تب مالت (بروسلوز) تجویز خواهد شد.
علائمی که میگویند فاکتور آزمایشی Widal نرمال نیست.
زمانی که نتیجه تست ویدال مثبت است، ممکن است در بیمار علائم زیر دیده شود:
- هذیان گویی
- دراز کشیدن بدون حرکت در حالی که چشمها نیمه باز هستند
- هپاتیت
- نارسایی احتقانی قلبی
- پنومونی
- عفونت استخوان
- خونریزی یا آبسه گوارشی