پروستات چیست؟
پروستات غده ای به اندازه گردو که به ساخت مایع منی کمک می کند، مایع شیری که اسپرم را از بیضه ها از طریق آلت تناسلی در هنگام انزال مرد حمل می کند. دارای دو یا چند لوب یا بخش که توسط یک لایه بیرونی بافت محصور شده است. پروستات در جلوی راست روده، درست زیر مثانه، جایی که ادرار در آن ذخیره می شود، قرار دارد. این مجرای ادرار را در گردن مثانه احاطه کرده و مایعی را که وارد مایع منی میشود، تأمین میکند.
تست تشخیص بیماری های پروستات چگونه انجام می شود؟
آزمایش PSA یک آزمایش خون است که میزان آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) در خون شما را اندازه گیری می کند PSA. پروتئینی است که توسط سلولهای طبیعی وحتی سرطانی پروستات تولید می شود. داشتن مقدار کمی PSA در خون طبیعی است و با افزایش سن و بزرگتر شدن پروستات مقدار آن کمی افزایش می یابد. مردان بالای 50 سال، باید این آزمایش را انجام دهند. افراد با بیش از 45 سال چنانچه در معرض خطر سرطان پروستات باشند باید این تست را انجام دهند.
علائم پروستات چیست؟
- خون در ادرار
- انسداد مسیر ادرار
- مشکل در شروع جریان ادرار
- شب ادراری – تکرر ادرار در شب
- درد بعد از انزال یا در هنگام ادرار
- جریان ادرار ضعیف یا قطع شده
- ادراری که رنگ یا بوی غیرمعمولی دارد
- احتباس ادرار – ناتوانی در تخلیه کامل مثانه
- تکرر ادرار – دفع ادرار هشت بار یا بیشتر در روز
- فوریت ادرار – ناتوانی در به تأخیر انداختن ادرار
- بی اختیاری ادرار – از دست دادن کنترل ادرار
انواع مشکلات و بیماری های پروستات
- شایعترین مشکل پروستات در مردان کمتر از 50 سال التهاب است که به آن پروستاتیت می گویند.
- بزرگ شدن پروستات یا هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH)، یکی دیگر از مشکلات رایج است. از آنجایی که پروستات با افزایش سن مردان به رشد خود ادامه میدهد، BPH شایعترین مشکل پروستات برای مردان بالای 50 سال است.
- سرطان پروستات نیز یکی از شایعترین انواع سرطان در مردان است. مردان مسن نیز در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستند، اما شیوع آن بسیار کمتر از BPH است. برخلاف التهاب پروستات یا بزرگی پروستات، سرطان کاملاً بیسر و صدا و بیعلامت است و فقط با معاینه توسط پزشک و آزمایشهای تخصصی به نام PSA و Free PSA میتوان به وجود بیماری پی برد. بنابراین افراد در معرض خطر، یعنی مردان بالای ۵۰ سال بخصوص کسانی که سابقهٔ خانوادگی سرطان پروستات را داشتهاند، لازم است هر شش ماه تا یک سال یکبار این آزمایش را انجام دهند.
آزمایش خون آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA)
آزمایش PSA برای تشخیص یا رد سرطان پروستات انجام میشود. PSA بیشتر در منی وجود دارد که در پروستات نیز تولید میشود. مقادیر کمی از PSA به طور معمول در خون وجود دارند. مقدار PSA در خون اغلب در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.
این آزمایش هنگامی که در کنار معاینه فیزیکی DRE انجام شود، دقت تشخیص سرطان پروستات را افزایش میدهد.
همچنین برای کمک به تشخیص سرطان پروستات در مردان 50 ساله یا بالاتر انجام می شود. سازمانهای پزشکی همچنین توصیه میکنند که آزمایش خون PSA از سن 40 سالگی برای مردان با سابقه خانوادگی سرطان پروستات انجام شود. حتی برخی توصیه میکنند که آزمایش خون PSA برای همه مردان از سن 40 سالگی انجام شود.
برخی از بیماریها مثل هایپرپلازی خوش خیم پروستات یا التهاب پروستات و افزایش سن، باعث افزایش سطح PSA در خون میشوند. در نتیجهٔ آزمایش PSA بالا الزاماً به معنای سرطان پروستات نیست.
تست PSA همچنین در افراد مبتلا به سرطان پروستات برای بررسی عود مکرر سرطان و تشخیص اثربخشی درمان انجام میشود.
مقدار نرمال: PSA
میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.
- مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
- مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
- مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml
Free PSAچیست؟
PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند PSA free نام دارد.
PSA آزاد یا free PSA ، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.
پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.
افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.
طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).
آزمایشات تکمیلی برای تشخیص مشکلات پروستات چیست؟
اگر مشکلات ادرار وجود داشته باشد یا اگر آزمایش خون PSA نشان دهنده وجود مشکل باشد، ممکن است آزمایشهای تکمیلی از جمله آزمایش ادرار، تستهای اورودینامیک، سیستوسکوپی، سونوگرافی شکم، سونوگرافی ترانسرکتال با بیوپسی پروستات و مطالعات تصویربرداری مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) یا اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) را تجویز کند.
برای انجام این آزمایشها ممکن است بیمار نیاز داشته باشد که رژیم غذایی یا مصرف مایعات خود را تغییر دهد یا مصرف داروها را متوقف کند. اگر آزمایشها شامل قرار دادن ابزار در مجرای ادرار یا رکتوم باشد، ممکن است قبل و بعد از آزمایش، آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت تجویز شود.