حاملگی خارج رحم چیست؟
حاملگی خارج رحم همانطور که از نامش پیداست یک نوع بارداری ناقص است که در خارج از رحم اتفاق میافتد. درواقع زمانی که یک تخمک بارورشده در مکانی غیر از رحم لانه گزینی کند این عارضه رخ میدهد. حاملگی خارج رحم اغلب در لوله فالوپ (لوله متصلکننده تخمدانها به رحم) دیده میشود اما احتمال بروز این اختلال در تخمدان، حفره شکمی و دهانه رحم نیز وجود دارد.
در بارداری خارج رحم رشد و تکامل طبیعی جنین متوقف میشود چراکه تنها رحم است که با ساختار تخصصی خود میتواند از رشد سالم و طبیعی جنین حمایت کند. حاملگی خارج رحم گاهی باعث پارگی لوله فالوپ شده و به خونریزی و عفونت شدید منتهی میشود؛ بنابراین، توصیه میشود علائم و نشانههای این اختلال را بدانید تا زودهنگام و بهموقع به دنبال درمان و برطرف کردن عارضه باشید.
علائم حاملگی خارج رحم چیست؟
علائم اولیه بارداری خارج رحم بسیار شبیه به علائم بارداری معمولی است. بااینحال، ممکن است علائم متفاوتی نیز در طول حاملگی خارج رحم بروز کند، علائم بارداری خارج رحم به شرح زیر است.
خونریزی واژن
خونریزی واژینال ناشی از بارداری خارج از رحم و پریود متفاوت است. این خونریزی اغلب به صورت گسسته است و ممکن است آبکی و گاهی متمایل به قهوهای تیره باشد. برخی زنان این خونریزی را با پریود اشتباه میگیرند و متوجه بارداری خود نمیشوند. البته خونریزی واژینال در دوره بارداری نسبتاً شایع است و لزوماً نشانه یک مشکل جدی نیست، اما در صورت بروز آن باید به پزشک مراجعه کنید تا از سلامتی شما اطمینان حاصل شود.
درد زیر شکم و لگن
به دردهای شکم بهخصوص در نواحی زیر شکم توجه کنید. این درد ممکن است به طور ناگهانی یا تدریجی شروع شود و مداوم و یا حالت ناپیوسته داشته باشد. دردهای شکم معمولاً به دلایل مختلفی ازجمله مشکلات معده، نفخ و زخمهای گوارشی رخ میدهند، بنابراین لزوماً به این معنی نیست که شما دچار حاملگی خارج رحم شدهاید؛ اما اگر فکر میکنید که این دردها با بارداری شما همزمان شدهاند، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
مشکلات گوارشی و ادراری
ممکن است هنگام ادرار یا اجابت مزاج مشکلاتی مثل درد و اسهال را تجربه کنید. برخی از تغییرات در الگوی مثانه و روده در طول بارداری طبیعی است و همچنین این علائم میتواند ناشی از عفونت دستگاه ادراری، یا نفخ و ناراحتی معده باشد؛ اما توصیه میشود با مشاهده چنین علائمی در طول بارداری موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
درد شانه
درد شانه در محل اتصال کتف و بازو میتواند یکی از علائم حاملگی خارج رحم باشد. معمولاً در زمان بروز این درد احتمال خونریزی و پارگی لوله فالوپ وجود دارد؛ بنابراین با احساس چنین علائمی بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
اگر به دلیل حاملگی خارج رحم لوله فالوپ پاره شود، درد و خونریزی آنقدر شدید است که علائم دیگری نیز ایجاد خواهد کرد. این علائم شامل موارد زیر است:
· غش کردن
· سرگیجه و ضعف
· افت شدید فشار خون
· درد شانه
· فشار رکتوم یا مشکلات گوارشی
در هنگام پارگی لوله فالوپ، درد ناگهانی و تیز در زیر شکم احساس میشود. این اتفاق یک وضعیت اورژانسی به شمار میرود و فرد مبتلا باید هرچه سریعتر به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کند.
حاملگی خارج رحم و سقط جنین
بارداری خارج رحم برای جنین کشنده است و بارداری بدین شکل نمیتواند ادامه یابد. هنگامی که تخمک در خارج از رحم مستقر میشود، نمیتوان آن را به داخل رحم انتقال داد و تنها راه ممکن، سقط جنین و پایان دادن به بارداری است.
علت بارداری خارج رحم چیست؟
در بیشتر موارد، شرایط و اختلالاتی که حرکت تخمک در لوله فالوپ را کند یا مسدود میکنند، باعث حاملگی خارج رحم میشوند. در شرایط زیر احتمال رخ دادن چنین اتفاقی بیشتر است:
· وجود بافت اسکار (زخم) در لوله فالوپ یا ملتهب بودن بافتهای لگن به دلیل جراحی لگن
· آسیب دیدن لوله فالوپ به دلیل عفونت های مقاربتی ((STI
· مشکلات مادرزادی لوله فالوپ
· وجود توده در لوله فالوپ
چگونه بفهمیم که در معرض بارداری خارج از رحم هستیم؟
وجود چندین عامل خطر در فرد، احتمال رخ دادن عارضه بارداری خارج رحم را افزایش میدهد:
· سابقه قبلی حاملگی خارج رحم
· داشتن سابقه بیماری التهابی لگن (PID)؛ التهابی که میتواند باعث ایجاد بافت اسکار در لولههای فالوپ، رحم، تخمدانها و دهانه رحم شود
· سابقه جراحی لولههای فالوپ یا سایر اندامهای ناحیه لگن
· انجام درمان ناباروری با لقاح آزمایشگاهی (IVF)
· مبتلا بودن به اندومتریوز
· ابتلا به عفونتهای مقاربتی (STIs)
· وجود IUD در زمان لقاح
· مصرف دخانیات
اگر در زمان وجود IUD در رحم و یا پس از عمل بستن لولههای فالوپ باردار شدهاید، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید زیرا حاملگی خارج رحم در این مواقع شایعتر است. خطر رخ دادن بارداری خارج رحم با افزایش سن بیشتر میشود بهطوریکه زنان بالای ۳۵ سال بیشتر از زنان زیر ۳۵ سال در معرض خطر هستند. خاطر نشان میشود حدود ۵۰ درصد از افرادی که حاملگی خارج رحم را تجربه میکنند، هیچ یک از فاکتورهای خطر ذکرشده را ندارند.
حاملگی خارج رحم چه عوارضی دارد؟
بارداری خارج رحم یک وضعیت اورژانسی است زیرا لوله فالوپ خاصیت انعطافپذیری ندارد و با بزرگ شدن تخمک دچار پارگی میشود. این اتفاق میتواند باعث خونریزی داخلی و عفونتهای شدید باکتریایی گردد. قبل از رخ دادن چنین مشکلی و برای جلوگیری از آسیب به لوله فالوپ و سایر اندامهای لگنی، بارداری خارج رحمی را باید زودهنگام تشخیص داد و بهموقع درمان کرد.
تشخیص بارداری خارج از رحم :
اکثر زنانی که دچار حاملگی خارج رحم میشوند تا زمان ویزیتهای بارداری نمیدانند که حاملگی آنان از نوع خارج رحمی است. پزشک در معاینات بالینی میتواند به وجود این عارضه پی ببرد. حاملگی خارج رحم معمولاً در اوایل بارداری یعنی در سه ماهه اول (تا هفته ۱۲ بارداری) تشخیص داده میشود. برای تشخیص دقیقتر و تائید حاملگی خارج رحم، پزشک چندین آزمایش را تجویز میکند که شامل موارد زیر است:
آزمایش ادرار: این آزمایش ممکن است در آزمایشگاه با دریافت یک نمونه ادرار و یا در مطب پزشک با استفاده از یک نوار تست انجام شود.
آزمایش خون: این آزمایش به منظور ارزیابی مقدار هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) انجام میشود. بدن فقط در دوره بارداری hCG تولید میکند. مقدار کم این هورمون در زمان بارداری ممکن است نشاندهنده حاملگی خارج رحم باشد زیرا سطح hCG زمانی که تخمک بارورشده در رحم لانه گزینی کند بهطور چشمگیری افزایش مییابد.
سونوگرافی: در سونوگرافی از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر داخلی از اندامهای لگن استفاده میشود. با روش از سونوگرافی پزشک میتواند محل دقیق قرارگیری تخمک بارورشده را تشخیص دهد..
جراحی برای درمان بارداری خارج رحم
درصورتیکه لوله فالوپ پاره شود یا در خطر پارگی باشد، درمان فوری یعنی جراحی برای درمان باردرای خارج رحم انجام خواهد شد. درمان حاملگی خارج رحم با روش جراحی یک روش اورژانسی و نجاتبخش است. جراحی معمولاً به روش لاپاراسکوپی از طریق ایجاد چند برش کوچک در شکم انجام میشود. این جراحی با روش بیهوشی عمومی صورت میگیرد. جراح ممکن است کل لوله فالوپ را با تخمک داخل آن و یا تنها تخمک را از لوله خارج کند.