تست عملکرد کبد شامل آزمایش خون است که برای کمک به تشخیص و نظارت بر بیماری کبد یا آسیب کبدی استفاده میشود.
بعضی از آزمایشهای تست عملکرد کبد، عملکرد عادی کبد برای تولید پروتئین و پاکسازی بیلی روبین را اندازه گیری میکنند. سایر تستهای عملکرد کبد آنزیمهای کبدی را اندازه میگیرند که از سلولهای کبدی در پاسخ به آسیب یا بیماری منتشر میشوند.
تست عملکرد کبد چیست
تستهای عملکرد كبدی گروهي از آزمایشها را شامل میشود كه براي تشخيص، ارزيابي و كنترل بیماریهای كبدی به كار میروند. كبد يكي از بزرگترین ارگانهای بدن است كه در قسمت سمت راست بالاي ناحيه شكمي در پشت آخرين دنده قرار گرفته است. كار كبد، متابوليزه كردن و سمزدایی داروها و موادي است كه براي بدن مضر هستند. همچنين كبد محل توليد فاكتورهاي انعقاد خون، پروتئینها و آنزیمها، تنظيم هورمونها و محل ذخيره ویتامینها و مواد معدني است.
نتایج غیر طبیعی تست عملکرد کبد همیشه نشان دهنده بیماری کبدی نیست. دکتر شما میتواند نتایج را برای شما تفسیر کند. با انجام تست عملکرد کبد شما میتوانید از سلامت کبد خود با اندازه گیری سطح پروتئین، آنزیمهای کبدی و بیلی روبین در خون مطمئن شوید.
موارد انجام تست عملکرد کبد
تست عملکرد کبد در موارد زیر توصیه میشود:
- برای بررسی آسیبهای عفونتهای کبدی، مانند هپاتیت B و هپاتیت C
- برای نظارت بر عوارض جانبی برخی از داروهایی که بر عملکرد کبد تأثیر میگذارد
- اگر شما در حال حاضر بیماری کبدی دارید، برای نظارت بر بیماری و بررسی روند درمان بیماری میتوانید از این تست عملکرد کبد کمک بگیرید
- اگر در معرض علائم اختلال کبدی هستید
- اگر شرایط خاصی از قبیل تری گلیسیرید بالا، دیابت فشار خون بالا یا کم خونی هستید
- اگر الکل مصرف میکنید
- اگر بیماری صفراوی دارید
انواع تست عملکرد کبد
تستهای عملکرد كبدی، آنزیمها، پروتئینها و موادی را كه به وسيله كبد توليد يا ترشح میشوند و در اثر آسيب كبدی تغيير میکنند، اندازه گيري میکند. اين تستها اغلب شامل چندين تست است كه همزمان روي نمونه خوني انجام میگیرند و عبارتاند از تستهای آنزیمی کبد شامل ALT، AST، آلکالن فسفاتاز و تستهای عملکرد واقعی کبدی (LFTs) شامل PT،INR، آلبومین، بیلی روبین است. تستهای خاص میتوانند جنبههای مختلف عملکرد کبدی را بازتاب دهند.
تست عملکرد کبد سطح آنزیمهای خاص و پروتئینهای موجود در خون را بررسی میکند. سطوح بالاتر یا پایینتر از حد طبیعی میتواند مشکلات کبدی را نشان دهد. برخی از آزمایشهای معمول کبد عبارتاند از:
آلانین ترانس آمیناز ALT: یک آنزیم موجود در کبد است که به بدن شما کمک میکند پروتئین را متابولیزه کند. هنگامی که کبد آسیب دیده باشد، ALT به جریان خون آزاد میشود و سطح آن افزایش مییابد.
ترانس آمیناز آسپارتات AST: آنزیمی است که به متابولیزه کردن اسید آمینه آلانین کمک میکند؛ مانند ALT، AST به طور معمول در خون در سطح پایین قرار دارد. افزایش سطح AST ممکن است آسیب کبدی یا بیماری یا آسیب عضلانی را نشان دهد.
آلکالین فسفاتاز (ALP :(ALP یک آنزیم در کبد، مجرای صفراوی و استخوان است. سطوح بالاتر از حد نرمال ALP ممکن است علت آسیب یا بیماری کبد را مشخص کند، مانند مجاری صفراوی مسدود شده یا برخی بیماریهای استخوانی.
آلبومین: آلبومین یکی از پروتئینهایی است که در کبد ساخته میشود. بدن شما نیاز به این پروتئینها برای مبارزه با عفونتها و انجام وظایف دیگر دارد. سطح آلبومین و کل پروتئین کمتر از حد معمول ممکن است نشان دهنده آسیب یا بیماری کبدی باشد.
بیلیروبین: مادهای است که در طول تجزیه عادی گلبولهای قرمز ایجاد میشود. بیلیروبین از طریق کبد به مدفوع دفع میشود. سطح بالایی از بیلی روبین (زردی) ممکن است آسیب کبدی یا بیماری کبدی یا برخی از انواع آنمی را نشان دهد.
گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT :(GGT یک آنزیم خونی است. سطوح بالاتر از حد طبیعی ممکن است آسیب کبدی یا مجرای صفرا را نشان دهد.
L-lactate dehydrogenase (LD) :LD آنزیمی است که در کبد یافت میشود. سطح بالایی ممکن است آسیب کبدی را نشان دهد اما میتواند در بسیاری از اختلالات دیگر افزایش یابد.
زمان پروترومبین (PT :(PT زماني است که خون لخته میشود. افزایش PT ممکن است آسیب کبدی را نشان دهد.
نتایج غیر طبیعی در هر یک از این آزمایشات کبدی به طور معمول نیاز به پیگیری برای تعیین علت ناهنجاری دارد. حتی نتایج کمتری میتواند همراه با بیماری کبد باشد. با این حال، این آنزیمها نیز در مکان های دیگر علاوه بر کبد یافت میشوند. در مورد نتایج آزمایش عملکرد کبد و اینکه چه چیزی ممکن است برای شما مهم باشد، با پزشک خود صحبت کنید.
چرا تست عملکرد کبد انجام میشود
آزمایشهای عملکرد کبدی میتواند در موارد زیر مورد استفاده قرار گیرد:
- نمایش عفونتهای کبدی، مانند هپاتیت
- نظارت بر پیشرفت بیماری، مانند هپاتیت ویروسی یا سیروز کبدی و تعیین درمان مناسب آن
- اندازه گیری شدت بیماری، به ویژه سیروز کبدی
- نظارت بر عوارض جانبی داروها
چرا من به تست عملکرد کبد نیاز دارم؟
مشکلات کبدی میتواند فرد را بسیار بیمار کند و حتی میتواند تهدید کننده زندگی باشد. تست عملکرد کبد میتواند به تعیین اینکه آیا کبد شما به درستی کار میکند کمک میکند. کبد تعدادی از توابع بدن حیاتی را انجام میدهد، مانند:
- از بین بردن مواد زائد از خون
- ذخیره سازی مواد معدنی و ویتامین ها
- تنظیم لخته شدن خون
- تولید کلسترول، پروتئین، آنزیمها و صفرا
- ساخت عواملي كه با عفونت مبارزه میکنند
- از بین بردن باکتریها از خون و مواد شیمیایی که میتواند به بدن شما آسیب برساند
- حفظ تعادل هورمون
- تنظیم میزان قند خون
علائم اختلال کبدی چیست؟
نشانههای اختلال کبدی عبارتاند از:
- ضعف
- خستگی یا از دست دادن انرژی
- کاهش وزن
- زردی (پوست زرد و چشم)
- جمع شدن مایع در شکم
- ادرار تیره یا مدفوع روشن
- حالت تهوع
- استفراغ
- اسهال
- درد شکم
- کبودی یا خون ریزی غیر طبیعی
اگر علائم اختلال کبدی را تجربه میکنید، ممکن است پزشک برای بررسی بیشتر تست عملکرد کبد را انجام دهد. تستهای مختلف عملکرد کبد همچنین میتوانند پیشرفت یا درمان یک بیماری را کنترل و عوارض جانبی برخی از داروها را آزمایش کنند.