آزمایش اعتیاد

اعتیاد چیست؟

اعتیاد بیماری است که سه یا بیش از سه مورد از علائم زیر را دارد :

تولرانس: با استفاده همان مقدار قبلی، اثرات مشابه به دست نمی آید و لازم است فرد مقدار ماده مصرفی را افزایش دهد .
بعد از قطع مصرف مواد، علائم ترک ایجاد می شود .
استفاده از مقادیر بیشتر مواد یا استفاده از آن برای یک دوره طولانی
تلاش ناموفق در قطع مصرف و یا کنترل مصرف مواد.
کاهش یا از دست دادن فعالیت های کاری و اجتماعی مهم و تفریحات به دلیل استفاده از مواد.
استمرار در استفاده از مواد با علم به این که با این روند دچار مشکل می شویم.
بهانه آوردن در استفاده مستمر از مواد به جای رویارویی با مسئولیت های کاری و خانگی
صرف زمان زیادی برای استفاده و یا به دست آوردن مواد و یا دوره نقاهت (احیای) حاصل از مصرف

آزمایش تشخیص اعتیاد در چه مواقعی گرفته می شود؟

تست اعتیاد یکی از انواع آزمایش ها می باشد که حتما تا کنون اسم آن را در زمان قبل از ازدواج افراد و نزدیکانتان شنیده اید. با اینکه می توان پرکاربردترین دلیل انجام تست اعتیاد را موضوع ازدواج دانست اما انجام این آزمایش در کشور ما دلایل مهم دیگری نیز دارد. از جمله مواردی که در آن ها نیاز به انجام آزمایش اعتیاد وجود دارد زمان گرفتن سوء پیشینه جهت استخدام مشاغل دولتی، تست قبل از ازدواج، زمان انجام جرائم، انجام آزمایش توسط پلیس راه با کیت های اعتیاد در سفرهای جاده ای و … می باشد. تمام انواع اعتیاد با یک آزمایش قابل تشخیص نیستند، برای مثال آزمایش اعتیاد به شیشه با مورفین و الکل به صورت جداگانه گرفته می شوند.

راه های متنوعی برای انجام تست اعتیاد وجود دارد و در هر یک از این روش ها درصد تقلب و خطای اندکی نیز وجود دارد. روش های معمول برای گرفتن تست اعتیاد یا عدم اعتیاد ادرار، بزاق، عرق و پلاسمای خون می باشد. در ایران مرسوم ترین روش تست اعتیاد تست ادرار است. البته این روش اشکالاتی نیز دارد. از یک طرف، مصرف برخی داروهای درمانی اشتباها نتیجه این آزمایش را مثبت نشان می دهد، و از سوی دیگر، احتمال تقلب در آن وجود دارد و ترکیب برخی مواد با ادرار، نتیجه آزمایش فرد معتاد را منفی نشان می دهد. برای این منظور تست اعتیاد با ادرار در ایران در حضور مراقب صورت می گیرد. البته در جاده ها پلیس راه جهت کنترل تصادفات و حوادث جاده ای آزمایشاتی را از رانندگان مشکوک می گیرد. این آزمایش با استفاده از کیت هایی صورت می گیرد و در موارد آزمایش الکل نیز، از دستگاهی که افراد بایستی در آن دم و بازدم انجام دهند استفاده می شود.

آزمایش های تشخیص اعتیاد شامل چه مواردی است؟

روش های معمول برای گرفتن تست اعتیاد یا عدم اعتیاد ادرار، بزاق، عرق و پلاسمای خون می باشد. در ایران مرسوم ترین روش تست اعتیاد تست ادرار است. البته این روش اشکالاتی نیز دارد.

آزمایش ادرار

مواد مخدر پس از ورود به گردش خون و عبور از کلیه ها، وارد ادرار می شوند و با آزمایش ادرار قابل تشخیص هستند، این روش، ارزان ترین و متداول ترین آزمایش تشخیص اعتیاد است و در حال حاضر تنها روش عملی برای تشخیص اعتیاد در ایران است. نتیجه مثبت یا منفی آزمایش ادرار، بطور یقین و 100 % قابل استناد نیست، زیرا از یک سو، مصرف برخی داروهای درمانی نتیجه آنرا مثبت نشان می دهد، و از سوی دیگر، احتمال تقلب درآن وجود دارد و ترکیب برخی مواد با ادرار، نتیجه آزمایش فرد معتاد را منفی نشان می دهد. به همین دلیل نمونه گیری ادرار همیشه در حضور مراقب و ناظر انجام می شود.

تست ادراری چیست و شامل چه روش هایی است؟

یکی از راه‌های ساده برای تشخیص مصرف، سوءمصرف یا وابستگی به انواع مواد مخدر، انجام تست‌های ادراری است. این تست‌ها بر پایه‌ی تشخیص مواد، داروها یا متابولیت‌های آن‌ها در ادرار عمل می‌کند. معمولاً تست‌ها به روش‌های مختلف انجام می شود، اما تست‌های رایج موجود شامل موارد زیر است:

تست‌های نواری سریع (Test strip/ Rapid test) که سریع و در مطب قابل انجام است.
تست کروماتوگرافی لایه نازک (Thin layer chromatography: TLC) که در برخی از آزمایشگاه‌ها انجام می‌شود.

آزمایش خون

از طریق اندازه گیری سطح سرمی مواد در خون انجام می شود، هزینه و پیچیدگی بیشتری نسبت به سایر روش ها دارد، اما قابل اطمینان است. در گذشته مورد استفاده قرار می گرفت، و امروزه با آزمایش ادرار جایگزین شده است

تشخیص اعتیاد با خون معمولا با استفاده از سوزن نازک از رگ داخل آرنج، پشت کف دست یا نوک انگشتان فرد مقداری از نمونه خون فرد را گرفته و سپس از طریق اندازه گیری سطح سرمی مواد در خون به اعتیاد شخص پی می برند.

البته در موارد دیگر شخصی که برای استعلام عدم اعتیاد مراجعه کرده امکان دارد نمونه گیری کامل خون برای بررسی بیماری های دیگری نیز در آزمایشگاه انجام گردد که به سادگی می توان از همان حجم خون دریافت شده و سرم آن برای بررسی این نوع آزمایش هم استفاده گردد.

آزمایش اعتیاد ادرار جایگزین آزمایش خون :

امروزه آزمایش ادرار جایگزین تشخیص اعتیاد با آزمایش خون برای تشخیص اعتیاد شده است.

تشخیص اعتیاد با آزمایش خون فقط در صورتی نتیجه را به درستی نشان میدهد که فاصله مصرف مواد مخدر و نمونه گیری از خون کم باشد.

این روش چون فرد نمی تواند تقلب و نتیجه تست را به صورت کاذب منفی کند روش بسیار خوبی است.

برخلاف آزمایش ادرار تشخیص اعتیاد با آزمایش خون نه تنها متابولیت‌های غیرفعال (متابولیت‌ها موادی هستند که با تجزیه موادمخدر توسط بدن ساخته می‌شوند) بلکه منبع اعتیاد را نیز تشخیص می‌دهد.

شاید بتوان گفت دقت این نوع آزمایش اعتیاد بسیار بالا و قابل توجه باشد و استناد به آن از روش ادراری بیشتر اما خاطرمان نرود که مدت زمان گوتاهی از مصرف مواد و بررسی این نوع آزمایش باید گذشته باشد.

مواد مخدر تا چه مدت قابل تشخیص هستند ؟

دقت تشخیص در روش های مختلف تست اعتیاد متفاوت است و مدت زمان ردیابی مواد در خون و بزاق نسبت به سایر روش ها کمی کمتر است. همچنین این زمان در افراد مختلف با توجه به ویژگی‌های فردی مانند سن، میزان متابولیسم، حجم توده بدنی، تناوب مصرف و میزان ماده مصرفی می‌تواند کمی متغیر باشد. اما به طور کلی می توان زمان تقریبی تشخیص مواد را به شرح ذیل دانست:

حشیش: از 1 روز تا 4 هفته
هروئین: 3 تا 4 روز
کوکائین: 2 تا 4 روز
متادون: 3 روز
مورفین: 2 تا 3 روز
PCP یا گرد فرشته: 3 تا 8 روز
شیشه (آمفتامین): 1 تا 3 روز
الکل: 3 تا 5 روز